Nënkryetari i Partisë Demokratike të Kosovës (PDK) dhe kryetari i Komunës së Prizrenit, Shaqir Totaj, ka kritikuar modelin e sistemit parti-shtet, duke theksuar se ai karakterizohet nga përqendrimi i pushtetit, mungesa e llogaridhënies dhe kufizimi i lirive qytetare.
Përmes një shkrimi, Totaj ka renditur disa nga ato që i konsideron dobësi kryesore të këtij modeli, duke përmendur korrupsionin, emërimet në pozita publike mbi bazën e përkatësisë partiake, joefikasitetin ekonomik dhe mungesën e konkurrencës.
Sipas tij, në një sistem të tillë, kufijtë ndërmjet partisë në pushtet dhe institucioneve shtetërore zbehen, ndërsa institucionet rrezikojnë të shndërrohen në mjete në shërbim të interesave partiake.
Totaj ka kritikuar gjithashtu mungesën e opozitës dhe mediave të lira, duke vlerësuar se këto rrethana dobësojnë kontrollin ndaj pushtetit dhe kufizojnë mundësinë e kritikës publike.
Në aspektin ekonomik, ai ka theksuar se kontrolli i centralizuar dhe mungesa e konkurrencës mund të pengojnë inovacionin, zhvillimin teknologjik dhe funksionimin efikas të tregut.
Shkrimi i plotë:
Të nderuar,
Dobësitë kryesore të sistemit parti-shtet përfshijnë përqendrimin ekstrem të pushtetit, mungesën e llogaridhënies, shtypjen e lirisë së shprehjes dhe dështimin e pashmangshëm ekonomik për shkak të kontrollit të rreptë dhe mungesës së konkurrencës. Në këtë sistem, ku kufijtë mes partisë në pushtet dhe shtetit fshihen plotësisht, institucionet kthehen në thjesht vegla të partisë.
Sistemet parti-shtet (si ato të bazuara në modelin komunist apo totalitar) mbartin disa dështime strukturore:
1. Korrupsioni dhe Mungesa e Llogaridhënies
• Mungesa e opozitës: Pa një opozitë politike dhe pa media të lira, zyrtarët e partisë nuk përballen me kritika apo kontrolle.
• Sistemi i “nomenklaturës”: Emërimet në poste publike bëhen mbi bazën e besnikërisë ndaj partisë dhe jo mbi bazën e meritës apo aftësisë, gjë që sjell paaftësi në menaxhim.
2. Dështimi dhe Joefikasiteti Ekonomik
• Ekonomia e planifikuar: Shteti vendos se çfarë do të prodhohet, sa do të kushtojë dhe kush do ta marrë. Kjo eliminon ligjin e ofertës dhe kërkesës.
• Mungesa e inovacionit: Pa konkurrencë të tregut të lirë, ndërmarrjet nuk kanë asnjë stimul për t’u përmirësuar, gjë që çon në prapambetje teknologjike dhe mungesë kronike të mallrave të konsumit.
3. Shtypja e të Drejtave të Njeriut
• Kontrolli i plotë social: Çdo mendim ndryshe apo kritikë ndaj partisë konsiderohet si tradhti ndaj shtetit.
• Censura: Liria e shprehjes, e shtypit dhe e organizimit asgjësohen për të ruajtur monopolin e partisë mbi të vërtetën.
4. Paaftësia për t’u Vetë-korrigjuar
• Kriza e trashëgimisë së pushtetit: Meqenëse nuk ka zgjedhje realisht të lira, ndërrimi i liderëve shpesh shoqërohet me kriza të rënda të brendshme, spastrime ose luftë për pushtet.
• Izolimi i liderëve: Për shkak të frikës, zyrtarët e nivelit të ulët shpesh raportojnë vetëm lajme të mira dhe statistika të rreme te udhëheqësit, duke bërë që qeveria të marrë vendime të bazuara në iluzione dhe jo në realitet.
Me respekt!
