Irani qëlloi Izraelin dhe objektiva në të gjithë Lindjen e Mesme të mërkurën, ndërsa të paktën tre anije u goditën në Gjirin Persik, duke demonstruar se Teherani ende mund të kundërveprojë dhe të ndërpresë furnizimet me energji pavarësisht sulmeve më intensive SHBA-Izrael deri më tani.
Çmimet e naftës që u rritën ndjeshëm më herët këtë javë janë ulur dhe tregjet e aksioneve janë rimëkëmbur, me investitorët që vënë bast për momentin se Presidenti i SHBA-së Donald Trump do të gjejë një mënyrë të shpejtë për t’i dhënë fund luftës që filloi me Izraelin gati dy javë më parë.
Por deri më tani nuk ka pasur asnjë lehtësim në terren, apo ndonjë shenjë se anijet mund të rifillojnë lundrimin përmes Ngushticës së Hormuzit, ku një e pesta e naftës botërore është bllokuar pas një kanali të ngushtë përgjatë bregdetit iranian në ndërprerjen më të keqe të furnizimit me energji që nga tronditjet e naftës të viteve 1970.
Pentagoni i përshkroi sulmet e tij ndaj Iranit të martën si më intensivet e luftës deri më tani. Pasi zyrat e një banke iraniane u goditën gjatë natës, Irani tha se tani do të sulmojë objektiva bankare amerikane dhe izraelite në të gjithë Lindjen e Mesme.
Izraeli beson se Mojtaba Khamenei është i lënduar
Një burim i tha Reuters se Izraeli besonte se udhëheqësi i ri suprem i Iranit, Mojtaba Khamenei, ishte plagosur në fillim të luftës, kur sulmet ajrore vranë babanë, nënën, gruan dhe një djalë të tij.
Reuters nuk ishte në gjendje të konfirmonte gjendjen e Khameneit të ri, por televizioni shtetëror ka përdorur një term që do të thotë “veteran i plagosur” për ta përshkruar atë. Ai nuk është shfaqur në publik ose nuk është dhënë ndonjë mesazh i drejtpërdrejtë që kur u emërua pasardhës i babait të tij që sundoi prej kohësh, Ajatollah Ali Khamenei.
Ushtria iraniane tha të martën se kishte lëshuar raketa në një bazë amerikane në Irakun verior, në selinë detare amerikane për Lindjen e Mesme në Bahrein dhe në qytetin Be’er Ya’akov në Izraelin qendror.
Shpërthime patën në Bahrein, ndërsa në Dubai katër persona u plagosën nga dy dronë që u rrëzuan pranë aeroportit, më i ngarkuari në botë për udhëtarët ndërkombëtarë, i cili tani është zvogëluar për shkak të luftës.
Në vetë Teheranin, banorët thanë se po mësoheshin me sulmet ajrore të natës që kanë detyruar qindra mijëra njerëz të iknin në fshat dhe kanë ndotur qytetin me shi të zi nga tymi i naftës.
“Mbrëmë pati bombardime, por nuk u frikësova si më parë. Jeta vazhdon“, tha Farshidi, 52 vjeç, për Reuters në telefon.
Tre anije të tjera tregtare u goditën në Gjirin Persik nga predha të panjohura, sipas agjencive që monitorojnë sigurinë detare, duke e çuar numrin e anijeve të raportuara të goditura që nga fillimi i luftës në 14, transmeton Sinjali.
Ekuipazhi u evakuua nga një anije mallrash me flamur tajlandez, pasi një shpërthim shkaktoi zjarr në bord.
Një anije kontejnerësh me flamur japonez dhe një anije transportuese me flamur të Ishujve Marshall pësuan gjithashtu dëme.
Çmimet e naftës, të cilat u rritën për pak kohë në gati 120 dollarë për fuçi të hënën, që atëherë janë ulur nën 90 dollarë, duke sugjeruar se investitorët po vënë bast se Trump do të jetë në gjendje të ndalojë luftën dhe të rihapë ngushticën përpara se një tronditje e furnizimit me naftë të shkaktojë një krizë ekonomike.
Burimet thanë se Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë do të rekomandonte lirimin e deri në 400 milionë fuçive nga rezervat strategjike globale të naftës për të stabilizuar çmimet, një rekord i padiskutueshëm. Kjo do të përbënte akoma më pak se tre javë rrjedhje përmes ngushticës.
Zyrtarët amerikanë dhe izraelitë thonë se sulmet e tyre kanë dëmtuar rëndë aftësitë e Iranit me raketa dhe dronë, si dhe kanë rrëzuar udhëheqjen e tij. Qëllimi i tyre i deklaruar është t’i japin fund aftësisë së Iranit për të projektuar forcë përtej kufijve të tij dhe të shkatërrojnë programin e tij bërthamor, megjithëse ata gjithashtu i kanë ftuar iranianët të ngrihen dhe të rrëzojnë sundimtarët klerikë të vendit.
Por sa më gjatë të vazhdojë lufta, aq më i madh është rreziku për ekonominë globale nga një tronditje energjitike, dhe nëse lufta përfundon me sistemin e sundimit klerikal të Iranit ende në fuqi, Teherani ka të ngjarë të shpallë fitoren.
Ndërsa shumë iranianë duan ndryshim dhe disa të tjerë festuan hapur vdekjen e udhëheqësit suprem, forcat e sigurisë së të cilit vranë mijëra protestues antiqeveritarë vetëm disa javë më parë, nuk ka pasur asnjë shenjë proteste që nga fillimi i luftës.
Shefi i policisë së Iranit, Ahmadreza Radan, tha të mërkurën se kushdo që do të dilte në rrugë do të trajtohej “si armik, jo si protestues. Të gjitha forcat tona të sigurisë kanë gishtin në këmbëz“.
Irani ka thënë se nuk do t’i lejojë anijet të kalojnë nëpër ngushticë derisa të ndalojnë sulmet SHBA-Izrael dhe nuk do të negociojë. Trump ka kërcënuar se do ta godasë Iranin “20 herë më fort” nëse bllokon ngushticën, por zyrtarët amerikanë nuk kanë zbuluar ndonjë plan ushtarak për ta zhbllokuar atë me forcë.
Komanda Qendrore e SHBA-së tha se 16 anije iraniane që vendosnin mina ishin “eliminuar” pranë ngushticës të martën.
Në Izrael, shpërthimet nga sistemet e mbrojtjes ajrore që kapnin raketat ndërprenë errësirën para agimit, ndërsa sirenat e sulmeve ajrore u dëgjuan dhe izraelitët u nxorrën në dhoma dhe strehimore të sigurta.
Izraeli nisi një breshëri sulmesh në Bejrut që synonte çrrënjosjen e grupit Hezbollah të mbështetur nga Irani, i cili ka qëlluar drejt Izraelit nga Libani në solidaritet me Teheranin.
Më shumë se 1 mijë e 300 civilë iranianë janë vrarë që kur filluan sulmet ajrore të SHBA-së dhe Izraelit më 28 shkurt, sipas ambasadorit të Iranit në OKB, Amir Saeid Iravani. Dhjetëra të tjerë janë vrarë gjithashtu në sulmet izraelite në Liban.
Sulmet iraniane ndaj Izraelit kanë vrarë të paktën 11 persona dhe dy ushtarë izraelitë kanë vdekur në Liban. Uashingtoni thotë se shtatë ushtarë amerikanë janë vrarë dhe rreth 140 janë plagosur./Sinjali
